تحلیلی درباره زیرآب‌زنی در محیط کار

سید ایمان علیزاده؛

سال‌هاست در مسیر کاری‌ام با یک پدیده مخرب روبه‌رو شده‌ام ، پدیده‌ای که نامش را هرچه بگذاریم ـ زیرآب‌زنی، تخریب پنهانی، روایت‌سازی، یا انتقال گزینشی اطلاعات ـ نتیجه‌اش همیشه یکی است: *فرسایش اعتماد*
این متن را از سر گلایه نمی‌نویسم. حقیقت این است که من خودم بارها قربانی این جریان بوده‌ام,
اما امروز قصد ندارم زخم‌ها را بشمارم. می‌خواهم درباره چرایی آن حرف بزنم درباره اینکه چرا چنین رفتاری در یک سازمان مثل صنعت نفت شکل می‌گیرد و چه بر سر آدم‌ها و ساختار می‌آورد.
زیرآب‌زنی یک رفتار ساده نیست یک نشانه است.
نشانه ضعف ساختار، ابهام در تصمیم‌گیری، رقابت ناسالم و نبود شفافیت. جایی که حرفِ بی‌سند قدرت پیدا می‌کند، گزارشی نیمه‌درست می‌تواند سرنوشت بسازد، و ارتباط مستقیم جای خود را به زمزمه‌های پشت‌پرده می‌دهد.
من در این سال‌ها یک نمونه مدیریتی بسیار درست هم دیده‌ام
رفتاری که اگر بیشتر رواج پیدا می‌کرد، شاید بسیاری از سوء تفاهم‌ها اصلاً شکل نمی‌گرفت.
آقای طوس رحیمی، یکی از رؤسای قدیمی‌مان که حالا بازنشسته شده‌اند، یک روش روشن داشت
اگر کسی درباره همکارش حرفی می‌زد، همان لحظه به طرف مقابل زنگ می‌زد و می‌گفت: فلانی این حرف را زده، الان هم گوشی روی پخشه، اگر توضیحی داری، همین‌جا بگو.
این کار ساده، اما شجاعانه، دو نتیجه داشت:
اول اینکه کسی جرئت نمی‌کرد حرف بی‌سند بزند.
دوم اینکه هیچ‌کس پشت سر دیگری قربانی نمی‌شد.
این همان شفافیتی است که خیلی از سازمان‌ها دنبالش هستند اما در عمل از آن دور می‌مانند.
پیامد نبود چنین سازوکاری چیست؟
از بین رفتن انگیزه.
کم‌رنگ شدن اعتماد.
خاموش شدن استعدادهایی که می‌توانستند به سازمان جان بدهند.
و در نهایت، سازمانی که از بیرون شاید بزرگ باشد، اما از درون خسته و فرسوده.
من سهم خودم را از این آسیب‌ها دیده‌ام؛ اما به یک باور رسیده‌ام:
بهترین راه پاسخ دادن به تخریب، ساختن است.
بهترین دفاع در برابر حاشیه‌ها، عمل شفاف است.
و بهترین شیوه مقابله، اتکا به اخلاق حرفه‌ای است؛ حتی اگر مسیرش دشوارتر باشد.
فرهنگ سازمانی را فقط مدیران نمی‌سازند، کارکنان هم در آن سهیم‌اند.
هر روز با یک انتخاب کوچک:
اینکه درباره همکاران با انصاف سخن بگوییم، نقل‌قول‌های بی‌سند را تکرار نکنیم و اجازه ندهیم روایت، جای واقعیت را بگیرد.
اگر شما هم تجربه‌ای شبیه من داشته‌اید، بدانید تنها نیستید.
و اگر امروز در موقعیتی هستید که می‌توانید شفافیت، انصاف و گفت‌وگوی مستقیم را تقویت کنید، اثر کار شما شاید از هر دستور اداری ماندگارتر باشد.
سازمان سالم محصول رفتار سالم است.
و ما هرکدام به اندازه سهم خودمان، می‌توانیم این سلامت را بسازیم.

با تشکر
«سید ایمان علیزاده»
«امور اداری خدمات رفاهی شرکت نفت و گاز گچساران»